Uitreiking eerste Brabantse Molenprijs

Op zondag 15 september is de eerste Brabantse Molenprijs uitgereikt aan Patrick en Linda van Kessel, molenaars op de Molen van Jetten in Uden. Commissaris van de Koning Wim van de Donk had toegezegd de uitreiking te komen verrichten, maar door een operatie aan zijn galblaas was dat helaas niet mogelijk. Daarom namen voorzitter van Molenstichting Noord-Brabant, Fons Naterop, en de burgemeester van Uden, Henk Hellegers de feestelijke uitreiking voor hun rekening.

Winnaars van de eerste Brabantse Molenprijs zijn Patrick en Linda van Kessel uit Uden. Beiden geven blijk van een groot hart voor de molencultuur en het behoud van de mooie Molen van Jetten, een standerdmolen in Uden, die zij beheren. De molen is sinds 1971 in het bezit van de gemeente Uden. Zij zijn zeer betrokken bij het onderhoud van de molen en ze laten de molen meerdere keren per week draaien voor het malen van graan tot meel voor bakker en particulier. Daarnaast malen ze veel mout voor een distillateur die er op zijn beurt weer whisky van brandt. Verder bieden ze regelmatig plek aan stagiaires van de molenaarsopleiding.

Patrick van Kessel is voorzitter van het Gilde van Vrijwillige Molenaars (GVM), afdeling Brabant. Hij was ook actief in de lesstofcommissie van het GVM.

Linda van Kessel is een van de Brabantse veiligheidscoaches van de afdeling Brabant van het Gilde van Vrijwillige Molenaars. Zij laten zoveel mogelijk zij kinderen kennis maken met de molen via de organisatie Kunst & Co. Hun eigen kinderen zijn ook bijna altijd in of bij de molen te vinden als er gedraaid wordt. Bovendien zijn ze allemaal lid van het GVM en op die manier de molenaars van de toekomst. Op Nationale Molendagen, Open Monumentendagen en bij andere gelegenheden bedenken zij steeds nieuwe initiatieven en activiteiten om mensen naar de molen te trekken.

De Brabantse Molenprijs is in het leven geroepen door Molenstichting Noord-Brabant, met als doel de inzet van mensen in de molenwereld onder de aandacht te brengen. “Molenwerk” is immers vrijwilligerswerk. De Brabantse Molenprijs is een blijk van waardering voor dit vrijwillige werk. Hiervoor komen mensen in aanmerking, die zich op bijzondere wijze inzetten voor de Brabantse molens en molenaars.

De molenprijs bestaat uit een bronzen replica van het beeld De Mulder, dat bij de molen in Lieshout staat. Dit beeld van beeldhouwer Charles Vergouwen uit Tilburg is een eerbetoon aan alle vrijwillige molenaars van Nederland. Het stelt een “mulder” voor, die met het vangtouw in de hand, de molen stil aan het zetten is. Zijn blik is op de wieken van de molen gericht.

In de bijbehorende oorkonde wordt de reden van uitreiking van de molenprijs vermeld. De prijs wordt ééns in de twee jaar toegekend, dit jaar dus voor het eerst.

Molenontmoetingsavond 2019

Na de succesvolle en gezellige bijeenkomst vorig jaar op de mooie molen in Wouw bezochten we dit jaar een locatie in het Land van Heusden en Altena, namelijk Fort Giessen. Het bestuur van de Molenstiching Noord-Brabant nodigde alle betrokken en geïnteresseerden op woensdag 19 juni uit voor de jaarlijkse Molenontmoetingsavond. Deze naam geeft goed aan, waar deze bijeenkomst voor is bedoeld: een plek bieden om elkaar te ontmoeten en informatie te ontvangen en uit te wisselen over de Brabantse molens.

Nu we te gast waren in het Land van Heusden en Altena was er de mogelijkheid om vooraf één van de mooie molens te bekijken:  Korenmolen ‘De Twee Gebroeders’ in Wijk en Aalburg, Maasdijk 28.

De molen kent een bewogen geschiedenis tussen 1872 en 1954, die in het laatst genoemde jaar uitdraaide op sloop van het interieur. In 1974 is de molen provisorisch weer maalvaardig gerestaureerd met een klassiek houten gaande werk dat van elders afkomstig was. In 2002 is de molen nogmaals grondig gerestaureerd. Sinds 2017 is de molen weer volop in bedrijf voor het fabriceren van diverse soorten meel en bloem. Er wordt hard gewerkt om van deze ooit ontzielde molen weer de ‘moderne windmeelfabriek’ van weleer te maken, inclusief alle maalapparatuur zoals mengketels, pletter, jacobsladder, buil, motormaalstoel. Dit proces is nog in volle gang. Een kijkje bij dit project is zeker de moeite waard.

Het programma op Fort Giessen zag er als volgt uit. Hierin vind u ook links naar de gehouden presentaties. Een verslag van de Molenontmoeting 2019 vindt u hier.

Agenda:

  1. Welkom door de voorzitter.
  1. Welkomstwoord mevrouw Paula Jorritsma, wethouder Cultuur, gemeente Altena.
  1. Presentatie 9 molens in het land van Heusden en Altena door Rob Dielissen.
  1. Presentatie watermolenbiotoop-project door Gerard Sturkenboom.
  1. Presentatie windmolenbiotoop-project door Gerard Sturkenboom.
  1. Uitleg over het jaarverslag 2017 en het financieel verslag van de Molenstichting.
  1. Afsluiting, informeel netwerken.

 

Bronzen erepenning voor Nuenense mulder

Tijdens de Nationale Molendag (11 mei jl.) kreeg Mario Collombon, al 25 jaar vrijwillig molenaar van de Nuenense windmolen De Roosdonck, de gemeentelijke onderscheiding van de gemeente Nuenen. Hij kreeg de bronzen erepenning door loco burgemeester Ralf Stultiëns opgespeld. Fotograaf Frank van Welie legde het bijzondere moment vast, en het Eindhovens Dagblad schreef er een mooi artikel over.

 

 

 

Peellandse molenaars op de foto

Op vrijdag 10 mei, op de vooravond van de Nationale Molendag, hebben de Peellandse molenaars zich laten fotograferen voor het nationaal monument ‘De Mulder’ voor molen De Leest in Lieshout. Dit gebeurde op initiatief van de Peellandse Molenstichting, die dit jaar 40 jaar bestaat. Het was bovendien op de dag af 30 jaar geleden dat dit beeld onthuld was door Prins Claus als eerbetoon aan de mulder, de molenaar. Het molenaarsambacht wordt tegenwoordig vrijwel volledig door vrijwilligers uitgeoefend. Sinds december 2017 staat het ambacht van molenaar op de UNESCO lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid; een internationale erkenning voor de manier waarop de huidige generatie molenaars het ambacht van molenaar op monumentale wind- en watermolens uitoefent.

Brabantse Molenprijs ingesteld

Brabantse Molenprijs: nomineer voor 1 mei 2019

Molenstichting Noord-Brabant zet zich in voor de ongeveer 130 molens die nog herkenbaar in het Brabantse land staan. Ons doel is het bevorderen van het behoud van molens en restanten van molens in Noord- Brabant. In dit kader heeft het bestuur besloten om, zoals bijvoorbeeld in Limburg al langer bestaat, een molenprijs in het leven te roepen. Bedoeling hiervan is de inzet van mensen in de molenwereld onder de aandacht te brengen. “Molenwerk” is immers vrijwilligerswerk. De Brabantse Molenprijs is een blijk van waardering voor dit vrijwillige werk.

Het gaat hierbij om een tweejaarlijkse Brabantse Molenprijs, die voor het eerst in 2019 zal worden toegekend. Wie Voor deze Brabantse Molenprijs komen mensen in aanmerking, die zich op bijzondere wijze hebben ingezet voor de Brabantse molens en molenaars. Kent u iemand, die hieraan voldoet, dan kunt u die bij ons voordragen. Daarbij vragen wij u aan te geven, waarom u vindt, dat de betrokken persoon voor de prijs in aanmerking komt en wat zijn of haar verdiensten zijn.

De prijs bestaat uit een replica van het beeld, dat bij de molen in Lieshout staat en is gemaakt door Charles Vergouwen. Daarbij hoort een oorkonde, waarop de verdiensten van de ontvanger van de prijs worden aangegeven. Wanneer De feestelijke uitreiking van de Brabantse Molenprijs vindt plaats op Open Monumentendag (het tweede weekend van september), op zondag. Dit gebeurt op een molen in Noord-Brabant, op wisselende locatie.

Kent u iemand, die zich op bijzondere wijze inzet of heeft ingezet voor de Brabantse molen en molenaars, dan kunt u dit aan ons laten weten. Voorstellen voor toekenning van de Brabantse Molenprijs kunt u indienen bij onze secretaris, André van der Vleuten, andre.vandervleuten@boekel.nl. Dit moet gebeuren vóór 1 mei 2019. Uw aanmeldingen zien wij met belangstelling tegemoet. De ingekomen voorstellen worden bekeken door de commissie, die daarvoor door het bestuur is aangewezen. Deze commissie bestaat uit Driek van de Vondervoort, Hub van Erve. Marloes van de Hei en André van der Vleuten. Zij selecteert en doet een voorstel aan het bestuur, dat vervolgens het besluit neemt. Laat de aanmeldingen maar komen!

In Memoriam: Bart Tonies

In Memoriam

Op 19 maart j.l. overleed Bart Tonies uit Ravenstein. Bart was vanaf de wederopleving van de Molenstichting Noord-Brabant (nu ruim tien jaar geleden), lid van de adviesraad. Bij de vergaderingen van de raad was hij bijna altijd aanwezig en sprak hij een belangrijk woordje mee. Noch het reizen door Brabant in de avonduren, noch zijn leeftijd (Bart is 84 jaar oud geworden) hebben hem daarvan weerhouden.

Bovenal was Bart echter een bij het cultuurbehoud betrokken inwoner van het historische stadje Ravenstein. Afkomstig uit Nistelrode en aanvankelijk opgeleid als timmerman, werd hij er al in de jaren zestig ambtenaar bouwzaken. Ontvankelijk voor historische bouwkunst en onder de indruk als hij was van de nieuwbouwstijl van de Bossche School, heeft hij een stempel gedrukt op hoe Ravenstein er nu uitziet: hij heeft een bijdrage geleverd aan het behoud van meerdere kleine en grotere monumenten in en om zijn woonplaats, en hij heeft er sturing kunnen geven aan een passende invulling van diverse nieuwbouwprojecten.

De laatste drie decennia spitsten Bart zijn interesse en zijn activiteiten zich toe op de molen. Toen deze hoge stadsmolen, destijds De Raaf en nu (weer) De Nijverheid geheten, dreigde te vervallen, was Bart de initiatiefnemer van een stichting die de molen in eigendom van de laatste molenaarsfamilie overnam. Die overname luidde een periode van herstel in en van tal van veranderingen, waaronder de sloop van het oude en de bouw van een nieuw bijgebouw tegen de molen dat ook nieuwe functies kreeg, waaronder die van bierbrouwerij. Bart ging ook zelf de opleiding tot vrijwillig molenaar volgen en was de voorman van een kleinschalig initiatief, namelijk om op de molen het destijds nog onbekende graangewas spelt te gaan malen. Bart had daarbij niet alleen oog voor de molen als bouwwerk, maar zorgde ook dat er naast hemzelf voldoende molenaars beschikbaar bleven. Zo kon de molen blijven doen waarvoor hij ooit gebouwd was en kon behalve het monument ook het ambacht van molenaar in stand gehouden worden.

Een vooruitziende blik kon Bart bij zijn molenactiviteiten dus niet ontzegd worden, ook al was daar tot enkele maanden geleden geen enkele aanleiding toe: rond de jaarwisseling werd de vitale, blijmoedige en nog vol plannen zittende man die Bart was, getroffen door de diagnose van een noodlottige ziekte.
Tijdens de begrafenis memoreerde een van de sprekers dat de dood niet alleen wegneemt, maar ook geeft. De dood geeft ons herinneringen, en een duidelijker beeld van wat iemand heeft nagelaten en wat voor iemand hij was. Behalve een beschermer van molens en een pleitbezorger van het Ravensteinse erfgoed, was Bart een beminnelijk mens. Degenen die zich verbonden voelen aan de Molenstichting Noord-Brabant zijn hem voor dat eerste, maar vooral ook voor dat laatste zeer erkentelijk.

Bart werd op 25 maart te rusten gelegd op het kerkhof van Ravenstein, aan de voet van zijn molen, die voor een periode van zes weken in de rouwstand werd gezet.

Laatste fase herbouw De Zwaan in Vinkel van start

In Vinkel wordt al sinds 2010 door vrijwilligers hard gewerkt aan de herbouw van korenmolen ‘De Zwaan’. Omdat de molen in het najaar van 2020 klaar moet zijn, en omdat de laatste fase van deze monsterklus erg specialistisch is, slaan twee molenmakersbedrijven de handen ineen om De Zwaan verder af te maken. Lees hier een artikel over de unieke samenwerking die molenmakerijen Coppes uit Bergharen en Adriaens uit Weert zijn aangegaan.

Als sinds de molen in 1964 te Vinkel werd afgebroken en verscheept naar Holland (Michigan) in de Verenigde Staten wordt de molen ter plaatse erg gemist. “Vele Vinkelnaren vinden het met ons jammer dat de molen in 1964 uit ons dorp verdween en wij vonden in 2010 de tijd rijp om dat gevoel in daden om te zetten”, aldus het bestuur van de stichting Vinkelse molen.

De foto toont de houten constructie van de achtkante houten molenromp, die inmiddels al gereed is gekomen.

Molenontmoetingsavond 2018

Molenontmoetingsavond 2018

Op woensdagavond 25 april werd in de pas opgeleverde vergaderruimte bij de Wouwse korenmolen ‘De Arend’ de jaarlijkse Molenontmoetingsavond van de Molenstichting Noord-Brabant gehouden. Bestuur, adviesraad, molenaars, moleneigenaren en andere belangstellenden kwamen bij een om bijgepraat te worden over het wel en wee van de Brabantse molens.  Het centrale thema op deze avond vormde de molenbiotoop, waarmee de invloed van de directe omgeving van de molen op zijn functioneren wordt bedoeld. Voor de windmolens is een vrije windvang belangrijk. Deze wordt in één of meerdere windrichtingen nog wel eens verstoord door hoog groen of bebouwing. Voor de watermolens is voldoende water met voldoende verval en stroomsnelheid belangrijk, waar een spanningsveld ontstaat tussen de inrichting van het landschap en het waterbeheer. Een tweetal sprekers heeft toegelicht hoe beide biotopen (voor wind- en watermolens) precies in kaart worden gebracht, en waarom dat belangrijk is.

Een verslag van de Molenontmoetingsavond kunt u hier nalezen.

De gehouden presentaties over de molenbiotopen kunt u hieronder openen en bekijken.

Watermolenlandschappen – Hans Bleumink

Windmolenbiotoop 1 – Evert-Jan Laméris

Windmolenbiotoop 2 – Evert-Jan Laméris

Onderscheiding voor Nico Jurgens

Nico Jurgens ontvangt onderscheiding voor zijn bijdrage aan het behoud van molens

“Een molenhistoricus met de Keldonkse molen als rode draad in zijn carrière”

Zaterdag ontving Nico Jurgens in Amersfoort de onderscheiding voor Vernuft en Volharding. In 1972 was hij betrokken bij een eerste poging korenmolen De Hoop te behouden voor het nageslacht. Dat moment markeerde het begin van zijn loopbaan als molenhistoricus. Eerst in dienst van De Hollandsche Molen, vanaf 1992 actief als zelfstandig adviseur monumentenzorg met bouwhistorisch onderzoek als specialisatie. Zijn carrière is na ruim 45 jaar in een rustiger vaarwater gekomen. Bijzonder is dat korenmolen De Hoop ook nu weer een rol speelt bij de markering van dit feestelijke moment. De restauratie van deze molen werd onlangs mede op basis van zijn adviezen voltooid. De toegekende onderscheiding is een waardering voor de waardevolle bijdrage die Nico Jurgens heeft geleverd aan het behoud van molens; nationaal en internationaal.

 Nico Jurgens zet zich al meer dan 45 jaar professioneel in voor het behoud van molens en ander cultureel en industrieel erfgoed in Nederland, Vlaanderen, Duitsland, Polen en Italië. In de aanbeveling voor de onderscheiding staat onder andere te lezen; “Naast zijn beroepsmatige betrokkenheid vond en vindt hij ook altijd tijd zich belangeloos in te zetten op velerlei terreinen, in vrijwel alle provincies van ons land en in het buitenland. Onderzoek, zowel technisch als historisch, zat hem al jong in het bloed. Maar de rode draad door zijn leven is de korenmolen van Keldonk. Een eeuw geleden nog in volle glorie, maar uiteindelijk vervallen tot een troosteloze ruïne. Op basis van Nico’s onderzoek kwam het tot een herbouw die zijn weerga bijna niet kent.”

Nico bezit een enorme molendocumentatie en heeft een groot aantal publicaties op zijn naam staan. Hij hield talloze lezingen bij allerlei gelegenheden, nationaal en internationaal, en is een specialist in bouwhistorisch onderzoek. Zijn onderzoek heeft geleid tot cultuurhistorisch betere en meer verantwoorde restauraties.

Op de zaterdag aan hem uitgereikte oorkonde staat vermeld: “Als blijk van waardering voor je inzet bij de ontwikkeling van bouwhistorisch onderzoek voor molens, met als sprekend voorbeeld de toepassing daarvan bij de realisatie van de herbouw van molen De Hoop in Keldonk.”

Uiteraard was een delegatie van stichting korenmolen De Hoop Keldonk tijdens de uitreiking in Amersfoort aanwezig om Nico en zijn vrouw Jet na afloop te feliciteren met deze mooie en zeer verdiende onderscheiding.