Afvaardiging van molenstichting Noord-Brabant op de presentatiemarkt in het Provinciehuis 30 sept 2026.
Het symposium op 30 september 2026 van het Kennisplatform Brabants Immaterieel Erfgoed maakte duidelijk dat immaterieel erfgoed van grote betekenis is voor de samenleving van vandaag.
Paul Bastiaansen liet zien waarom. Mensen hebben behoefte aan verbondenheid, erkenning en een gezamenlijk doel. Immaterieel erfgoed biedt een omgeving waarin die behoeften op een natuurlijke manier samenkomen. Mensen werken samen, leren van elkaar, dragen verantwoordelijkheid en bouwen onderling vertrouwen op. Dat gebeurt binnen generaties, maar vooral ook tussen generaties. Jongeren en ouderen ontmoeten elkaar, delen vaardigheden en ontwikkelen respect voor elkaars bijdrage. De waarde daarvan reikt verder dan de traditie zelf.
Een sterke erfgoedgemeenschap draagt bij aan de sociale samenhang van een dorp of wijk. Zij biedt mensen een plek waar zij zich thuis voelen en waar zij actief kunnen deelnemen aan de samenleving.
Ineke Strouken liet vervolgens zien wat dit van gemeenten vraagt. Het begint met erkenning van de waarde van levend erfgoed en van de mensen die het beoefenen. Vervolgens moeten gemeenten luisteren, inventariseren, verbindingen leggen en ondersteuning bieden. De gemeente Oirschot
laat zien hoe dit kan worden vertaald naar beleid waarin erfgoedgemeenschappen centraal staan.
De ervaringen uit Utrecht en Zuid-Holland bevestigen dat persoonlijke contacten, samenwerking en ondersteuning op maat daarbij essentieel zijn.
Voor Brabantse gemeenten ligt hier een belangrijke kans.
Conclusie:
In vrijwel iedere gemeente zijn mensen actief die
zich met grote betrokkenheid inzetten voor tradities, gebruiken en ambachten. Vaak doen zij dat al jarenlang, zonder dat hun activiteiten nadrukkelijk
als immaterieel erfgoed worden herkend. Daarom is immaterieel erfgoed ook kwetsbaar. Je merkt het vaak pas, als het voorbij is.
Door deze gemeenschappen zichtbaar te maken en te ondersteunen, investeren gemeenten niet alleen in het behoud van culturele tradities, maar ook in de sociale kracht van hun inwoners en de vitaliteit van hun gemeente.
Dat vraagt niet altijd om omvangrijke budgetten of nieuwe organisaties. Het begint met aandacht, persoonlijk contact en de bereidheid om samen oplossingen te zoeken.
De belangrijkste opdracht voor gemeenten is daarom niet om het immaterieel erfgoed over te nemen, maar om ervoor te zorgen dat de mensen die het erfgoed dragen, voldoende ruimte en mogelijkheden krijgen om ermee door te gaan.
Want levend erfgoed blijft alleen bestaan wanneer mensen het blijven beoefenen, vernieuwen en doorgeven.
En juist daarin schuilt zijn grote maatschappelijke waarde: het brengt mensen samen, geeft betekenis aan hun inzet en verbindt verleden, heden en toekomst.
Immaterieel erfgoed is goud voor gemeenten. Het geeft een plek haar eigen gezicht, verbindt generaties en versterkt de trots en betrokkenheid van inwoners. Tradities, gebruiken en rituelen maken een gemeente niet alleen bijzonder, maar ook leefbaar en aantrekkelijk. Het is het goud van de gemeenschap: geworteld in het verleden, springlevend in het heden en van onschatbare waarde voor de toekomst.
(Het volledige rapport volgt nog)